Deze queer verhalen uit Nederlands-Indië zijn bijna vergeten: 'Ze waren hun tijd ver vooruit'

In dit artikel:

De danstheatervoorstelling Tropische Zielen brengt de levens van Toto Koopman en Walter Spies samen. Koopman was een Javaans-Chinese model die internationale bekendheid kreeg bij Chanel en tijdens de Tweede Wereldoorlog als verzetsvrouw en spion werkte. Spies was kunstenaar, danser en choreograaf. Beiden waren prominente figuren in Nederlands-Indië in de jaren dertig en veertig, maar hun queer identiteit is minder bekend: Koopman had relaties met mannen en vrouwen, terwijl Spies homoseksueel was in een tijd waarin dat in de kolonie gevaarlijk kon zijn.

Actrice Dewi Reijs speelt Koopman; danser en choreograaf Marijke de Vos vertolkt Spies vooral via beweging. De voorstelling volgt Spies’ reis tussen Europa en Bali en verweeft hun historische levens met de familiegeschiedenis van de makers. De Vos ontdekte door gesprekken met haar moeder nieuwe verhalen over familieleden die tijdens de oorlog in Indonesië in een Japans interneringskamp zaten. Reijs verbindt het stuk met haar Indische achtergrond en haar opvoeding in een gezin met drie moeders en een vader.

Daarmee gaat Tropische Zielen niet alleen over twee historische personen, maar ook over de vraag hoe familie-trauma’s, taboes en queer identiteiten bespreekbaar kunnen worden. De makers verschijnen zelf in de voorstelling en gebruiken Koopman en Spies als ingang naar hun eigen ervaringen en geschiedenis.

De première vindt plaats rond 15 augustus in Rotterdam, de dag waarop het einde van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië wordt herdacht. Reijs presenteert die ochtend de herdenking bij de Boompjes, waarna in en rond Fenix op Katendrecht het familiefestival Floating Pasar plaatsvindt. De voorstelling wil volgens de makers een onderbelicht Indisch en queer perspectief zichtbaar maken.