Dit bijzondere Van Gogh-schilderij kun je vanaf vandaag bewonderen in Rotterdam

In dit artikel:

In het depot van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam hangt vanaf vandaag weer een Van Gogh uit 1885: De populierenlaan van Nuenen. Het werk, een vroeg Brabants schilderij dat in 1903 als eerste Van Gogh in een openbare collectie terechtkwam, werd recent gerestaureerd waarbij verrassende nieuwe details aan het licht kwamen.

Onder het zichtbare beeld bleek Van Gogh in 1885 over een ouder werk te hebben geschilderd: een jaar eerder had hij een toren in hetzelfde dorp vastgelegd en die onderlaag gebruikte hij opnieuw. Omdat die oorspronkelijke verflaag niet goed was uitgehard, liet de bovenlaag met barstjes en opstaande schilfers zien, wat de restauratie lastig maakte. Restauratoren moesten het verfoppervlak stabiliseren en voorzichtig omgaan met de vergeelde vernislaag; een door Van Gogh zelf aangebrachte tussenvernis van eiwit hielp daarbij.

Het onderzoek maakte ook duidelijk dat Van Gogh het schilderij later nog heeft aangepast, waarschijnlijk in 1886 tijdens zijn verblijf in Frankrijk en onder invloed van wat hij in Parijs zag. Hij bracht fellere kleuren aan: meer bladeren met fris geel, diepe rode tonen, groene accenten op de voorgrondstammen en blauwere streken in de lucht, waardoor zonlicht op de voorgrond zichtbaar werd waar dat eerder niet zo sterk speelde.

Een mysterie vormen lange, dunne druipsporen over het hele doek; restaurator Erika Smeenk‑Metz vermoedt lijnolie, maar het blijft onduidelijk hoe en door wie die sporen zijn aangebracht. Omdat ze niet te verwijderen waren, zijn ze licht geretoucheerd zodat ze minder opvallen.

Het werk is nu te zien in een depotpresentatie — het hoofdgebouw van het museum is nog gesloten voor grootschalige renovatie — en volgens het museum brengt het onderzoek en de restauratie het schilderij dichter bij Van Goghs oorspronkelijke intentie dan eerder het geval was.