Dit is hoe Rijnmond zich voorbereidt op een ramp: 'Als de sirene klinkt, zet je Radio Rijnmond op'
In dit artikel:
Op woensdag 28 februari 1996 woedde er een grote brand bij transport- en overslagbedrijf CMI aan de Keilehaven in Rotterdam. Door onjuist opgeslagen chemische stoffen ontstond een enorme roodbruine wolk die over de Botlek naar Heijplaat trok. Het scheepvaartverkeer werd stilgelegd, zeventien mensen moesten met ademhalingsklachten naar het ziekenhuis en delen van Rotterdam en omliggende plaatsen (Pernis, Heijplaat, Hoogvliet en Spijkenisse) werden afgesloten. Burgemeester Peper wees toen Radio Rijnmond aan als rampenzender om de bevolking te informeren.
Sindsdien is het inzetten van regionale zenders bij calamiteiten vastgelegd: dertien regionale omroepen in Nederland moeten wettelijk kunnen optreden als calamiteiten- of rampenzender voor hun veiligheidsregio. Radio Rijnmond dekt twee veiligheidsregio’s (Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland Zuid); de burgemeesters van Rotterdam en Dordrecht kunnen — als voorzitter van hun regio — de zendtijd overnemen bij ernstige incidenten zoals chemische lekkages, grote branden of grootschalige stroomuitval. Volgens René van der Linden van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond is zo’n overname zeldzaam: in de afgelopen vijftien jaar gebeurde het slechts twee keer, en alleen als er werkelijk een directe bedreiging voor de bevolking is.
Hoofdredacteur Ruud van Os (die liever de term “calamiteitenzender” gebruikt) benadrukt de technische en organisatorische voorbereidingen. De studio heeft een aggregaat waarmee men zonder extra brandstof twee dagen kan uitzenden; er is een zendwagen, een straalverbinding op het dak en een noodtelefoonverbinding met de veiligheidsregio. Rijnmond heeft het protocol samen met de veiligheidsregio opgefrist naar moderne standaarden (faxnummers zijn verleden tijd) en werkt eraan dat medewerkers de juiste apparatuur en instructies hebben. Tijdens incidenten probeert de zender natuurlijk ook via website, app en tv te communiceren, maar bij uitval of overbelasting van netwerken blijft radio vaak het enige middel.
Publiekscommunicatie vormt een belangrijk deel van de voorbereiding: Rijnmond voert een campagne om mensen bij het horen van de sirene Radio Rijnmond te laten inschakelen (“alleen signaal op regionaal”) en publiceert verhalen om het veiligheidsbewustzijn te vergroten. Zowel Van Os als Van der Linden benadrukken het belang van noodradio’s die op zonne-energie of opwindbaar zijn; veel huishoudens hebben geen radio meer, dus zo’n toestel of de autoradio kan cruciaal zijn bij uitval van andere communicatiemiddelen. Rijnmond geeft noodradio’s weg aan luisteraars, maar erkent dat het onmogelijk is om alle 1,8 miljoen inwoners van de regio van zo’n toestel te voorzien.