Dit is waarom het standbeeld van Piet Hein ter discussie staat: 'Er wordt verschillend tegenaan gekeken'
In dit artikel:
Regisseur Tim van den Hoff maakte een documentaire over de omstreden status van zeevaarder Piet Hein en de restauratie van zijn standbeeld in Delfshaven. Hij begon aan het project na een opdracht van het Centrum Beeldende Kunst in Rotterdam begin 2020. Kort daarna gaf de wereldwijde Black Lives Matter-golf het onderwerp extra urgentie, maar de restauratieplannen liepen vast en de coronapandemie zorgde voor jarenlange vertraging. Die vertraging bood juist ruimte om ook de restauratie van Heins grafmonument in de Oude Kerk in Delft en van een beeld in de Cubaanse baai van Matanzas te volgen.
Van den Hoff gebruikt die drie plaatsen om te laten zien hoe verschillend mensen door de tijd tegen dezelfde historische figuur aankijken. In Nederland beschouwen sommigen Piet Hein als zeeheld; anderen wijzen hem als symbool van een gewelddadig koloniaal verleden. In Matanzas daarentegen is rond het beeld — dat in de jaren negentig door een Rotterdamse schroothandelaar, Van ’t Wout, aan Cuba werd geschonken en door burgemeester Bram Peper overhandigd — een bijna lokale verering ontstaan. Lokale historici trekken soms een directe lijn van Heins actie bij de verovering van de Zilvervloot voor de kust van Matanzas naar de ontstaansgeschiedenis van de stad en culturele uitingen zoals de Mambo, terwijl in Havana veel mensen nauwelijks van Hein weten.
De film benadrukt dat beelden en monumenten minder over de afgebeelde persoon kunnen zeggen dan over de tijd waarin ze werden geplaatst: het Delfshavense standbeeld dateert pas ongeveer 250 jaar na Heins dood. Van den Hoff wijst ook op misvattingen, zoals de veronderstelling dat Hein direct betrokken was bij de slavenhandel; die grootschalige Nederlandse handel begon volgens de film pas enkele jaren na zijn overlijden. Daarnaast illustreert de documentaire hoe publieke beelden dwingen tot een standpunt, en dat toelichtende bordjes vaak tekortschieten of over hun tekst geen overeenstemming bestaat. De film wil geen eindoordeel vellen, maar tonen dat geschiedenis voortdurend wordt herzien en dat dezelfde figuur uiteenlopende, soms tegenstrijdige betekenissen kan krijgen.