De overgrootvader van Erik overleed tijdens het bombardement op Rotterdam: 'Ik zat met vraagtekens'
In dit artikel:
Op 14 mei 1940 bracht het bombardement op Rotterdam ook persoonlijk verlies in de familie van documentairemaker Erik van den Berg. Zijn overgrootvader Johannes was die ochtend samen met zijn zoon Wim bij de Laurenskerk om houten steigers te verwijderen en zo de toren tegen brand te beschermen. Terwijl Johannes naar zijn zoon zocht tijdens de chaos van de luchtaanvallen, liep hij precies in het pad van een vernietigende bom; zijn lichaam werd vier dagen later gevonden. Johannes ligt begraven op begraafplaats Crooswijk, tussen vele andere slachtoffers.
Erik, afkomstig uit Rotterdam, groeide op in een familie die zelden over de oorlog sprak. Zijn opa had de trauma’s en herinneringen grotendeels voor zichzelf gehouden, zoals bij veel van die generatie gebeurde. Pas op latere leeftijd begon Erik zich af te vragen wat er echt met zijn overgrootvader was gebeurd. Bij het onderzoeken van familiearchieven vond hij ruw filmmateriaal uit de documentaire In Mei, waarin zijn opa en oma uitgebreid over 14 mei 1940 vertellen. Dat materiaal vormde mede de basis voor Eriks eigen film Je Leven voor een Steen, die hij ziet als een ode aan zijn familie en als poging om de gebeurtenis concreter te maken voor nieuwe generaties.
In de documentaire reconstrueert Erik hoe Johannes op zoek naar zijn zoon tot op enkele meters naderde — precies waar een bom viel — en hoe dat verlies het leven van zijn nakomelingen tekende. Door oud filmmateriaal en beelden uit het stadsarchief kreeg Erik pas echt inzicht in de schaal en hevigheid van de verwoesting: Rotterdam werd in enkele uren vrijwel volledig weggevaagd. Die confrontatie met historische beelden sterkt hem in de wens dat kijkers, vooral jongeren, het besef van die gruwelijke gevolgen overnemen. Hij ziet parallellen tussen de beelden uit 1940 en recente oorlogsfoto’s uit Gaza en Oekraïne en benadrukt dat zulke geschiedenisreden een waarschuwing is om herhaling te voorkomen.
Je Leven voor een Steen is te zien bij TV Rijnmond op donderdag, meerdere keren tussen 14:12 en 16:42 uur; de film is ook online beschikbaar via dezelfde omroep.