Grote steden luiden noodklok over dakloosheid: 'Aantal groeit dramatisch snel'

In dit artikel:

De burgemeesters van Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Utrecht waarschuwen samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor de snelle groei van dak- en thuisloosheid. In een brief aan het kabinet en de Tweede Kamer schrijven zij dat vooral mensen met ernstige psychische problemen en verslavingen steeds vaker op straat leven en voor overlast zorgen. In Rotterdam zijn naar schatting 9.000 mensen dak- of thuisloos; het aantal mensen dat daar in vier jaar tot de opvang werd toegelaten, steeg met 25 procent.

Volgens de steden is ongeveer zeven op de tien mensen die buiten slapen in Rotterdam en de andere grote steden arbeidsmigrant van buiten de Europese Unie. Zij zijn vaak naar Nederland gehaald met beloften over werk en huisvesting, maar belanden na tijdelijk werk op straat. Een deel kampt vervolgens met psychische problemen en een zware verslaving, onder meer aan crack. De burgemeesters wijzen erop dat crack goedkoper en makkelijker verkrijgbaar is geworden, waardoor verslaafden voortdurend op zoek zijn naar drugs en geld.

Gemeenten geven al veel uit aan opvang, hulpverlening, handhaving en politie. Ook worden toegangsverboden opgelegd en helpen gemeenten sommige Oost-Europese arbeidsmigranten terug te keren naar hun land. Volgens de burgemeesters pakken deze maatregelen vooral de gevolgen aan: wie uit een gebied wordt geweerd, duikt vaak elders weer op.

De G4 en de VNG vragen daarom jaarlijks 100 miljoen euro extra voor opvang, landelijke regels om de toestroom naar grote steden te beperken en het schrappen van bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg. Ook willen zij structurele financiering voor hulpverleners die zelf contact zoeken met mensen die geen hulp vragen. Verder pleiten ze voor betere bescherming van arbeidsmigranten, strengere controle op uitzendbureaus en een verhoging van het budget voor opvang en terugkeer van dakloze EU-arbeidsmigranten van 13 naar 20 miljoen euro.

Amsterdam wil daarnaast met toestemming van de minister onderzoeken of dexamfetamine kan helpen bij crackverslaving. Onderzoek wijst volgens de brief op mogelijk minder gebruik, maar het middel is hiervoor nog niet goedgekeurd en kent risico’s zoals slapeloosheid, hartkloppingen en afhankelijkheid. De proef zou daarom onder streng medisch toezicht moeten plaatsvinden. Of het kabinet de extra middelen beschikbaar stelt, is onzeker, omdat het voor zijn begrotingsplannen steun van oppositiepartijen nodig heeft.