Historische kunst van Blijdorp wordt geveild: waarom staat het niet in de dierentuin zelf?
In dit artikel:
Diergaarde Blijdorp erkent dat in het verleden niet zorgvuldig met erfgoed is omgegaan: sommige kunst- en gebruiksvoorwerpen die ooit aan de dierentuin geschonken of later verworven werden, blijken zoekgeraakt of verkocht. Dinsdag en woensdag veilt veilinghuis Vendu in Rotterdam een aantal objecten die ooit deel uitmaakten van de nalatenschap van Henri Martin, de wereldberoemde Franse leeuwentemmer die in 1857 de eerste directeur van de Rotterdamse dierentuin werd en daar negen jaar leiding gaf.
De stukken stammen uit de collectie van Martin en zijn vrouw, de Rotterdamse kunstenares Francina Louise Schot. De erfenis kwam via familieomzwervingen uiteindelijk in bezit van Frits van Dixhoorn, die in 1958 over de familie publiceerde. De kleindochter van Martin woonde later in Brussel; door onduidelijke omstandigheden verdwenen toen al onderdelen van de nalatenschap. De familie Van Dixhoorn beschrijft dat zonder toestemming dingen zijn verkocht en dat andere voorwerpen werden opgeruimd of verplaatst zonder waardering voor hun betekenis.
In de jaren ’50 schonk “tante Louise” onder meer een borstbeeld en een zilveren inktpot (met inscriptie aan H. Martin) aan de diergaarde. De familie herinnert zich ook een reliëf met Martins afbeelding dat jaren later achter puin werd aangetroffen en later bij de leeuwenstal hing. De zilveren inktpot is nog steeds niet teruggevonden; mogelijk weet een verzamelaar meer.
De Van Dixhoorns probeerden vanaf de jaren ’80 de omvangrijke collectie onder te brengen bij musea, maar dat mislukte: te veel materiaal, en weinig interesse voor werk van een vrouwelijke kunstenaar. Een specialist en het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (RKD) hielpen een deel te documenteren; overige werken gaan nu onder de hamer. Op de veiling staan onder andere een zilveren schaal die Blijdorp aan Martin schonk, twee zilveren koektrommels met dierafbeeldingen, andere attributen en schilderijen van Francina Louise Schot.
Er is ook positief nieuws voor de familie: het borstbeeld van Henri Martin werd opgeknapt en staat sinds 2011 prominent in het directeurskantoor bij de stadsentree. Blijdorp zegt spijt van de eerdere slordigheid — niet uit kwade wil, maar door onzorgvuldige opslag en verplaatsing van objecten — en benadrukt dat de instelling de afgelopen jaren veel werk heeft verzet: het papieren archief is uitgezocht en overgedragen aan het stadsarchief, veel objecten zijn beschreven en er wordt gewerkt aan verder collectiebeheer met het oog op mogelijk een klein Blijdorp-museum of tentoonstelling. Of Diergaarde Blijdorp zelf op de veiling gaat bieden, is nog niet besloten.