Kevser heeft MS en vast daarom niet tijdens de ramadan: 'Ik probeer het ieder jaar weer'

In dit artikel:

Kesver uit Rotterdam leeft al veertien jaar met multiple sclerose (MS). Ze kreeg de diagnose toen ze achttien was, tijdens haar studie toegepaste psychologie in Leiden, na klachten als een tintelende voet, gevoelsstoornissen en afnemende kracht. MS beschadigt door een afweerfout de beschermlaag rond zenuwen, waardoor signalen naar de hersenen verstoord raken en plotselinge uitvalsverschijnselen kunnen ontstaan.

Praktisch betekent het voor Kesver dat ze zuinig moet zijn op haar energie en haar voeding. Ze zit in een elektrische rolstoeldriewieler en plant alles zorgvuldig: elke activiteit kost energie die ze moet verdelen. Daardoor lukt het haar niet altijd om de ramadan volledig te vasten. Hoewel ze weet dat Islam zieken vrijstelt van verplicht vasten — “Het is prettig om te weten dat het niet verplicht is” — probeert ze elk jaar zo lang mogelijk mee te doen. Dit jaar hield ze het tien dagen vol; haar record is veertien dagen. Het moeilijkste vindt ze de emotionele kant: meezitten aan de iftar-tafel terwijl familie geniet, en vroeger het gevoel dat ze stiekem moest eten uit schaamte. Inmiddels voelt ze zich minder bezwaard en vertrouwt erop dat anderen begrip hebben.

De ziekte heeft ook haar levensperspectief veranderd. Waar ze vroeger een druk sociaal leven had, dwong MS haar tot rustiger aan doen en meer plannen. Dat heeft een positieve kant: ze zegt dankbaar te zijn voor meer aandacht voor familie en haar kinderen, die haar nieuwe prioriteiten geven. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor verdriet en woede over wat ze niet zelf heeft gekozen.

De reportage speelt zich af tijdens een regenachtige ontmoeting bij de Kralingse Plas en later bij haar thuis, en laat zien hoe medische noodzaak, religieuze normen en persoonlijke veerkracht elkaar raken in het dagelijks leven van iemand met MS.