Liveblog verkiezingen: Leefbaar Rotterdam en GroenLinks/PvdA even groot | Burgemeester Voorne moet zwemmen

In dit artikel:

Nederland stemt woensdag voor de gemeenteraad; dit liveblog volgt de regionale ontwikkelingen op verkiezingsdag. In Rotterdam, waar ook voor wijk- en dorpsraden wordt gestemd, fluctueren de opkomstcijfers en trekken bijzondere acties kiezers naar de stembureaus.

Opkomst en prognoses
- Rotterdam noteerde halverwege de avond een opkomst die de 38,9% van 2022 nét overschreed; eerder op de avond liep de opkomst nog iets achter op 2022 maar een avondpiek verkleinde dat verschil. Politiek deskundige John Bijl verwacht landelijk en lokaal een lichte stijging ten opzichte van 2022: rond 39–39,5%. Historisch gezien liggen de opkomsten in Rotterdam lager dan in 2018 en 2014, maar een sterke avondstroom kan het totaal nog omhoog brengen.
- Lokaal: Dordrecht had om 18:00 uur 35,1% (tegenover 46,9% totaal in 2022), Hendrik-Ido-Ambacht noteerde vroeg 43% (vorige keer 57,1%). Vroege ochtendpercentages in diverse gemeenten lagen tussen de 2% en 9% afhankelijk van tijd en plaats.

Campagneklimaat en publieke stemmotivatie
- Oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb beoordeelt de Rotterdamse campagne als vlak en wijst op polariserende slogans die volgens hem de sociale samenhang onder druk zetten; hij ziet dat mede als oorzaak van terughoudende opkomst. Expert Bijl noemt ook gemakzucht en tevredenheid over de eigen situatie als factoren die mensen van de stembus houden.
- Het SCP-onderzoek laat zien dat Nederlanders positiever staan tegenover gemeentebesturen (64% tevreden) dan tegenover de landelijke politiek (34%), maar waarschuwt dat die gunstige houding kwetsbaar is door gebrek aan kennis over gemeentetaken.

Toegankelijkheid en speciale initiatieven
- Diverse initiatieven proberen drempels te slechten: in Schiedam reed dit jaar voor het eerst een 'stemtaxi' waarmee vooral minder mobiele kiezers naar een toegankelijk stemlokaal konden; door afmeldingen maakte slechts één persoon er gebruik van. Romano Gerritsen en de Rotterdamse Rekenkamer onderzochten de fysieke toegankelijkheid van stemlocaties en benadrukken dat stemmen voor iedereen mogelijk moet zijn.
- Ook bijzondere locaties worden ingezet om stemmen aantrekkelijker te maken: de Laurenskerk bood muziek, yoga en gratis knipbeurten; Maassluis organiseerde ’s nachts stemmen (43 mensen maakten daar gebruik van); Ridderkerk opende een drive-in stemlocatie; stemmen was verder mogelijk op een historisch schip (de Elbe), een begraafplaats in Vlaardingen, kinderboerderij, ziekenhuis en brandweerkazerne. In Zwijndrecht opende een stembureau al om 05:30 uur voor vroege reizigers en vaste eerste stemmers.

Inclusie van internationals en symbolische stemlokalen
- Bij gemeenteraadsverkiezingen mogen ook niet-Nederlanders stemmen: EU-burgers en niet-EU-burgers die vijf jaar of langer in Nederland wonen, mits ingeschreven. Verder richtte de Pauluskerk in Rotterdam een speciaal stembureau in voor daklozen, migranten met tijdelijke verblijfsvergunning en ongedocumenteerden; hun stemmen tellen niet mee in de officiële uitslag, maar bieden politieke geluiden en zicht op zorgen van groepen zonder stemrecht.

Praktijk- en regelaangelegenheden
- Medewerkers van stembureaus vervullen cruciale rollen en ontvangen een vergoeding voor hun inzet. In Dordrecht werd campagnevoeren door de lokale CDA-fractie bij het station als illegaal bestempeld omdat er geen vergunning was; de Kieswet regelt weliswaar geen campagneverbod rond stemlocaties, maar adviseert terughoudendheid.
- Ombudsman en gemeente signaleren dat veel Rotterdammers niet weten dat stemmen voor de wijkraad alleen in de eigen wijk kan; dat leidt tot irritatie bij stembureaus en kan pas structureel worden aangepast bij volgende verkiezingen.

Menselijke verhalen en sfeer
- Eerste stemmers en debuutkiezers geven kleur aan de dag: een aantal jongeren en vaste vroege-stemmers werd genoemd, premier Rob Jetten en burgemeester Carola Schouten deden publieke beloftes om te abseilen bij hogere opkomst, en kleinschalige anekdotes (een rave die naar het stembureau marcheerde, pony’s bij het stemhok op de kinderboerderij, mensen die nostalgisch stemmen op een zeevarend monument) illustreren pogingen om van de verkiezingsdag een evenement te maken.

Kortom: de regio probeert met uiteenlopende maatregelen participatie te stimuleren, van nachtstemmen en drive-ins tot culturele happenings en aandacht voor toegankelijkheid. Of die inspanningen het opkomstbeeld wezenlijk veranderen, hangt vooral af van de avondpiek en hoe veel kiezers alsnog op het laatste moment de stembus weten te vinden.