Meeste gemeenten halen doelen voor woningbouw niet: 'Aan de hoeveelheid plannen ligt het niet'
In dit artikel:
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 stelden veel colleges in de Rijnmondregio ambitieuze woningbouwdoelen, maar uit onderzoek van Rijnmond, de streekomroepen en de NOS blijkt dat de realiteit veel weerbarstiger is. Van de 23 gemeenten in de regio reageerden er 19; 16 hadden concrete kwantitatieve doelstellingen. Alleen vijf gemeenten geven aan op koers te liggen volgens hun eigen cijfers: Hardinxveld-Giessendam, Maassluis, Molenlanden, Rotterdam en Vlaardingen.
Hoewel er veel bouwprojecten in voorbereiding zijn en op sommige plaatsen woontorens en nieuwe wijken verrijzen, hebben de meeste gemeenten hun ambities niet gehaald. Gemeenten zelf vinden hun inzet vaak wél toereikend en beoordelen de uitvoering als voldoende tot uitstekend, ook als het streefcijfer is gemist. Uit de vergelijking tussen de omgezette raadsperiode-doelen en de door gemeenten aangeleverde bouwresultaten komen echter aanzienlijke tekorten naar voren.
De belangrijkste verklaringen voor de vertragingen zijn bezwaarprocedures van omwonenden en beroepsprocedures die de juridische afhandeling langdurig rekken. Soms moeten eerst bestaande gebouwen worden gesloopt, wat extra weerstand oproept. In Rotterdam liggen bijvoorbeeld tientallen projecten stil door bezwaren; bij de Müllerpier werd in 2024 zelfs een vergoeding van 400.000 euro uitbetaald om een bezwaar in te trekken.
Daarnaast wijzen gemeenten op factoren aan de aanbodzijde: veel bouwinitiatieven komen van commerciële ontwikkelaars en projectstart wordt vaak uitgesteld tot 50–60 procent van de units is verkocht. Hoge bouwkosten, schaarste aan personeel en materialen, en moeilijk rendabele businesscases voor betaalbare woningen maken projecten financieel onhaalbaar of vertragen de uitvoering. Alblasserdam toont dit: tot nu toe zijn 84 woningen gerealiseerd tegenover een doel van 535 in de periode 2022–2026, al verwacht de gemeente dat projecten na 2026 versneld van de grond komen.
Waar men wel succes boekt, speelt grondige voorbereiding en structurele samenwerking een rol: gemeenten die doelen halen noemen lange adem, nauwe afstemming met marktpartijen, woningcorporaties en bewoners als cruciaal. Rotterdam werkt met een platform waarin alle partijen knelpunten gezamenlijk aanpakken.
Voor gemeenten met ambitieuze doelen tot 2030 begint de grootschalige bouw nu pas. Daardoor kunnen nieuwe collegeperiodes makkelijker voortbouwen op voorbereide projecten, maar juridische procedures, financiële onzekerheden en marktknelpunten blijven risico’s die planningen kunnen doorkruisen.