'Mister Container' geeft laatste waarschuwing bij afscheid: 'Rotterdamse haven is te afhankelijk van China'

In dit artikel:

Haveneconoom Bart Kuipers waarschuwt dat China een te machtige positie heeft opgebouwd in de Rotterdamse haven en daarmee de Nederlandse en Europese economie kwetsbaar maakt. Volgens hem is ongeveer 60 procent van de Rotterdamse containerinfrastructuur in handen van Chinese bedrijven of partners. Zo bezit Hutchison Ports, een bedrijf uit Hongkong, belangen in circa twee derde van de terminals, heeft staatsbedrijf Cosco een aandeel in de Euromax-terminal en komen veel kranen, scanners en digitale systemen uit China. Daardoor kan China volgens Kuipers invloed uitoefenen en toegang hebben tot belangrijke containergegevens.

De afhankelijkheid gaat verder dan de haven. Ongeveer 40 procent van de elektronische onderdelen komt uit China, terwijl Europese alternatieven beperkt zijn. Kuipers wijst op de Duitse auto-industrie, waar fabrieken dreigden stil te vallen nadat China de export van onderdelen van Nexperia beperkte. Ook de Europese chemische industrie staat onder druk door goedkope Chinese producten, waardoor fabrieken sluiten en meer chemische goederen uit Azië worden ingevoerd.

Tijdens zijn afscheid van de afdeling Urban, Port and Transport Economics van de Erasmus Universiteit, waar hij op 28 oktober met pensioen gaat, noemt Kuipers de kwetsbaarheid extra urgent door de instabiliteit in de wereldhandel. De coronapandemie veroorzaakte al grote verstoringen, terwijl Chinese overproductie, Amerikaanse handelstarieven en aanvallen van de Houthi’s in de Rode Zee het containersysteem verder onder druk zetten. De container maakte vanaf de jaren zestig wereldwijd goedkoper en sneller transport mogelijk en vormde daarmee een belangrijke basis voor globalisering, maar volgens Kuipers dreigt het systeem door zijn eigen succes instabiel te worden.

Europa begint volgens hem te beseffen dat havens, energiebedrijven en andere vitale infrastructuur niet volledig in buitenlandse handen mogen komen. Overheden moeten de eigen markt beter beschermen en streven naar strategische autonomie, vindt hij. Goedkope handelsallianties kunnen uiteindelijk duur uitpakken.

Kuipers ziet ondanks de risico’s een belangrijke toekomst voor Rotterdam. De haven moet volgens hem minder afhankelijk worden van containergroei en blijven steunen op meerdere sectoren, zoals de chemische industrie, raffinaderijen, maritieme maakindustrie, offshore-wind, scheepsbouw en zakelijke dienstverlening. De grootste groeikans ligt volgens hem in verduurzaming, met onder meer nieuwe elektrolysers en fabrieken voor hernieuwbare brandstoffen. Tegelijk gebeurt er nog te weinig aan de energietransitie.

Om economisch sterk te blijven moet Rotterdam blijven investeren, start-ups helpen doorgroeien en nauwer samenwerken met de TU Delft en de Erasmus Universiteit. Ook moet het imago van de haven als innovatiecampus verbeteren. Kuipers blijft na zijn pensioen schrijven, lezingen geven en bezoekers per fiets door de haven rondleiden.