Dit is hoe een blonde jongen uit onze regio een nationaal icoon werd in Korea

In dit artikel:

Hendrick Hamel uit Gorinchem vertrok in 1650 op twintigjarige leeftijd met een VOC-schip naar Batavia, het huidige Jakarta. Omdat hij goed kon rekenen, werd hij daar aangesteld als scheepsboekhouder. Tijdens een volgende reis met het schip De Sperwer, op weg naar het Japanse eiland Decima, kwam de bemanning in 1653 in een zware storm terecht. Het schip verging voor de kust van Korea; ongeveer de helft van de opvarenden overleefde de ramp.

Hamel en zijn medebemanningsleden werden aanvankelijk vriendelijk ontvangen, maar binnen enkele dagen door duizenden soldaten omsingeld. Via Jan Jansz Weltevree, een Nederlander die al eerder in Korea was gestrand en de taal sprak, kwamen ze bij de Koreaanse koning terecht. Die stond hun toe in relatieve vrijheid te leven, maar verbood hen het land te verlaten. Korea stond onder invloed van China en Japan, die geen buitenlanders toelieten. Verschillende vluchtpogingen mislukten.

Dertien jaar lang verbleef Hamel met zijn lotgenoten op verschillende plaatsen, waaronder Seoul, een zuidelijk fort en een kustdorp. In 1666 ontsnapte hij met zeven anderen. Ze kochten in het geheim een vissersboot, verzamelden proviand en wachtten tot de plaatselijke bevolking na een feestavond sliep. Na tien dagen op zee werden ze door een Japans schip opgepikt en keerden ze via Japan terug naar Nederland.

De VOC gaf Hamel vervolgens opdracht zijn ervaringen op te schrijven. Zijn verslag, het ‘Journael van de ongelukkige Voyage van ’t Jacht de Sperwer’, werd een internationaal succes en verscheen ook in het Engels, Duits en Spaans. Het bood Europeanen als eerste een uitgebreid beeld van de samenleving en cultuur van het toen grotendeels gesloten Korea.

In Europa raakte Hamel later op de achtergrond, maar in Zuid-Korea bleef zijn naam bekend. Toen Korea eind negentiende eeuw openging voor buitenlanders en op zoek ging naar historische helden, werd Hamel gezien als een belangrijke bron voor de zeventiende-eeuwse geschiedenis en als iemand die het land met het Westen had verbonden. In Korea staan inmiddels meerdere musea, een monument en een replica van De Sperwer. Ook Gorinchem heeft een Hendrick Hamel Museum, dat regelmatig Koreaanse bezoekers en delegaties ontvangt. Volgens conservator Mathieu van Pelt groeit de belangstelling voor Hamel daar nog altijd.