Oud-rechter strijdt tegen populisme en vooroordelen: 'Lessen op school over de rechtsstaat zouden goed zijn'

In dit artikel:

Voormalig bestuursrechter Aisha Dutrieux heeft het boek *Dit is niet rechtvaardig* geschreven omdat zij zich als rechter ergerde aan politieke uitspraken en publieke vooroordelen over de rechtspraak. Volgens haar brengen politici de rechtsstaat schade toe wanneer zij zonder voldoende kennis kritiek leveren of cijfers misleidend presenteren.

Als voorbeeld noemt Dutrieux de uitspraak van Ingrid Coenradie (JA21) dat rechters bij moord en doodslag gemiddeld slechts vier à vijf jaar cel opleggen en dat de politiek de rechtspraak moet gaan “sturen”. Dat gemiddelde omvat volgens Dutrieux ook pogingen, medeplichtigheid, jeugddetentie en zaken waarin tbs de gevangenisstraf beïnvloedt. Zulke cijfers kunnen volgens haar onterecht boosheid tegen rechters aanwakkeren. Ze vindt dat Kamerleden elkaar daarop moeten aanspreken.

In haar boek bespreekt Dutrieux twaalf geruchtmakende zaken, waaronder de Mallorca-zaak, Urgenda, de zaken rond Nicky Verstappen en Peter R. de Vries, en de dossiers van Gökmen T. en Anne Faber. Ze legt uit hoe rechters tot uitspraken komen en wijst op misverstanden. Ook benadrukt ze dat iedere verdachte recht heeft op een advocaat, omdat die niet alleen de cliënt verdedigt maar ook de rechtsstaat beschermt. In de zaken rond Gökmen T. en Anne Faber laat ze bovendien zien hoe overheidsinstanties langs elkaar heen werkten en informatie niet deelden.

Bij de Toeslagenaffaire is Dutrieux bijzonder kritisch op haar voormalige beroepsgroep. Volgens haar volgde de bestuursrechtspraak te lang een verkeerde lijn van de Raad van State, waardoor burgers door een bureaucratisch systeem werden vermalen. De rechtbank Rotterdam bood weerstand en hanteerde de menselijke maat, maar werd aanvankelijk in hoger beroep teruggefloten. In 2019 kwam de Raad van State alsnog op die lijn terug.

Dutrieux vindt dat burgers beter moeten leren hoe de rechtsstaat werkt. Ze pleit onder meer voor onderwijs hierover en oefenrechtbanken op scholen. Rechters moeten volgens haar onafhankelijk blijven, al waardeert ze strafrechter Jacco Janssen omdat hij in het publieke debat uitleg geeft. Wel waarschuwt ze dat rechters moeten voorkomen dat ze zich als gewone opiniemakers gaan gedragen.

Dutrieux stopte drie jaar geleden, op haar veertigste, als rechter om meer tijd te hebben voor schrijven. Ze publiceerde inmiddels drie romans en werkt aan een kinderboek over meidenvoetbal. Sinds april 2026 is ze raadslid voor PRO in Oegstgeest. Haar inzet voor gelijkwaardigheid komt voort uit haar familiegeschiedenis: haar vader, afkomstig uit Nederlands-Indië, ondervond zelf vooroordelen. Vanuit die overtuiging wil ze zich verzetten tegen populisme en discriminatie.