Spanning rond onthulling Moluks monument: gaat Jetten excuses aanbieden?

In dit artikel:

Bij de onthulling van het Nationaal Moluks Monument in Rotterdam vandaag staat één vraag centraal: zal premier Rob Jetten namens de Nederlandse staat excuses aanbieden voor de manier waarop de eerste generatie Molukkers 75 jaar geleden werd behandeld? Jetten kondigde maandag aan een toespraak te houden bij het monument; het is goed mogelijk dat hij daarin excuses aanbiedt, meldt de NOS.

Achtergrond: in de onafhankelijkheidsoorlog (1945–1949) vochten veel Molukse KNIL-militairen aan Nederlandse zijde. Omdat terugkeer naar de Molukken door Indonesië werd geblokkeerd, haalde Nederland in 1951 zo’n 12.500 Molukse soldaten en hun gezinnen naar Nederland — aanvankelijk met de belofte van een tijdelijk verblijf en hulp bij terugkeer. Eenmaal hier werden zij ontslagen uit militaire dienst en onder vaak erbarmelijke en vernederende omstandigheden gehuisvest, onder meer in de voormalige Duitse kampen Westerbork en Vught. Voorzieningen en vooruitbetalingen moesten later vaak helemaal worden terugbetaald; sommige mannen moesten een groot deel van hun inkomen inleveren voor huisvesting en zorg. Dat schiep verlies van eigenwaarde en blijvend wantrouwen tegenover de overheid.

Het monument komt aan de Lloydkade in Rotterdam, een historische aankomstplek voor Molukse gezinnen. De onthulling is mede georganiseerd door betrokkenen uit de Molukse gemeenschap zelf. Rocky Tuhuteru, die de ceremonie presenteert, noemt de erkenning lang overdue: "Het was een schande", zegt hij over de behandeling van zijn grootouders. Ook Nina Nussy, van 29, wier grootouders hier aankwamen, benadrukt dat het monument bedoeld is om de eerste generatie te eren; voor haar betekent het vooral eerherstel.

Er bestaan gespleten opvattingen binnen de gemeenschap over excuses en herstelbetalingen. Nussy zegt zelf geen persoonlijke excuses meer nodig te hebben en wijst op praktische problemen rond compensatie: wie moet het ontvangen nu veel eerste generatie er niet meer zijn? Ze pleit voor overleg met de gemeenschap om vorm te geven aan eerherstel. De onthulling van het monument wordt zo een moment van erkenning, herinnering en discussie over rechtzetting van verleden onrecht.