Tienduizenden camera's kijken mee in Rotterdam: is er nog een cameravrije route?

In dit artikel:

Rotterdam is de afgelopen tien jaar veranderd in een stad waar inwoners bijna voortdurend worden gefilmd. Naast politie en gemeente gebruiken ook winkels, horeca, coffeeshops en bewoners camera’s en slimme deurbellen. De Vlaamse kunstenaar Maarten Inghels fietste en wandelde zes dagen door de stad om een route te vinden waarop hij ongezien kon blijven. Dat lukte vrijwel nergens; zijn enige min of meer cameravrije traject tussen Noord en Zuid loopt over het water, omdat ook de bruggen worden bewaakt.

Volgens Inghels geven camera’s mensen een gevoel van veiligheid, maar leveren ze deels schijnveiligheid op. Ze grijpen niet in tijdens een misdrijf en helpen niet altijd om daders te herkennen. Voorbijgangers reageren verschillend: sommigen zoeken juist straten met camera’s op, anderen maken zich er nauwelijks druk om. Inge Janse van het Centre for BOLD Cities, dat Inghels’ onderzoek begeleidde, stelt dat inwoners en politiek cameratoezicht steeds meer accepteren. Onderzoek laat volgens hem zien dat camera’s vooral het veiligheidsgevoel vergroten en niet automatisch misdrijven voorkomen of oplossen.

Particuliere camera’s mogen in principe alleen het eigen terrein filmen. Als een deel van de openbare weg onvermijdelijk in beeld komt, moet de privacy zo veel mogelijk worden beschermd. Beelden moeten bovendien worden beveiligd, beperkt worden bewaard en mogen niet zomaar worden gedeeld.

Inghels waarschuwt vooral voor de groeiende inzet van kunstmatige intelligentie om alle camerabeelden te analyseren. Computers zouden in de toekomst kunnen bepalen wie verdacht is, toegang krijgt of een boete ontvangt. Janse vindt cameratoezicht alleen verantwoord als daar vooraf zorgvuldig over wordt nagedacht.

Inghels maakte zijn ‘Invisible Route’ als pleidooi voor het recht om op te gaan in de massa. Hij presenteert de kaart tijdens een debat in Arminius op 14 september. De gratis kaarten zijn verkrijgbaar bij Het Gemaal en het Nieuwe Instituut, al verwacht hij dat zijn route snel veroudert doordat er steeds nieuwe camera’s bijkomen.