Uitzonderlijk experiment: deze tieners zijn verkiesbaar en mogen zelf stemmen
In dit artikel:
In Rotterdam mogen 16- en 17‑jarigen sinds 2022 niet alleen stemmen, maar zich ook kandidaat stellen voor de lokale wijk- en dorpsraden — een uitzonderlijke regeling die alleen nog in Amsterdam voorkomt. Op 18 maart 2026 zijn 13.576 jongeren van die leeftijd kiesgerechtigd; dit keer doen twintig jongeren mee als kandidaat. Met deze maatregel wil de stad jongeren eerder bij de politiek betrekken en hen stimuleren om ook later te blijven stemmen.
Veel jongeren weten echter niet dat ze mogen stemmen en de gemeente kan niet precies zeggen hoeveel 16‑ en 17‑jarigen in 2022 gebruikmaakten van het recht: op de stempas staat geen geboortedatum en er is geen apart onderzoek gedaan. Dat baart de Rotterdamse kinder- en jongerenombudsman Stans Goudsmit zorgen. Ze steunt de proef, maar benadrukt dat wie jongeren vroeg wil betrekken ook moet meten of en hoe dat lukt: "Als je betrokkenheid bij de democratie wilt vergroten... dan wil je dat toch meten?" Volgens haar hoort politiek bewustzijn ook structureel op school te worden ontwikkeld, niet alleen in aanloop naar verkiezingen.
Onder de jongere kandidaten zijn voorbeelden van hoe politiek vaak via het gezin binnenkomt: de 17‑jarige Ahmet Baha Gunduz uit Schiebroek staat als partijloos kandidaat op de lijst en zegt: "Als ik word gekozen, wil ik er zijn voor jongeren en voor meer activiteiten voor hen in de wijk." De 16‑jarige Chevelle de Klerk uit Rozenburg kent politiek van huis uit (haar vader zit in de dorpsraad) en Felix Kallenbach (17) raakte betrokken nadat zijn moeder hem meenam naar de wijkraad. De jonge kandidaten zetten vooral in op zichtbare wijkvoorzieningen voor leeftijdsgenoten: jongerenhubs met dansvloer, wijkhuizen voor jongeren, skateparken, sportclubs en buiten-hangplekken — maatregelen die ze ook zien als preventie tegen ontsporing of criminalisering van jongeren.
De stad probeert de doelgroep via billboards, social media, radiocampagnes en contacten met scholen te bereiken, maar Goudsmit vindt die aanpak te vrijblijvend en pleit voor doorlopende, actieve inzet: reclamecampagnes rond verkiezingen alleen zijn onvoldoende om vertrouwen en politieke betrokkenheid bij jongeren te herstellen. De lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 (38,9 procent; 201.297 stemmers) illustreert voor haar dat politieke desinteresse niet alleen een jongerenthema is.
Wijkraden (Rotterdam heeft 37 wijkraden en twee dorpsraden) fungeren als schakel tussen bewoners en gemeente: zij signaleren lokale problemen en kunnen met een eigen budget initiatieven ondersteunen — per project meestal tussen de €2.000 en €10.000. Het idee om jongeren eerder te laten stemmen ontstond al in 2017 bij voormalig raadslid Arno Bonte en werd in 2018 bij gebiedscommissies uitgeprobeerd, nog voordat de huidige regeling voor wijkraden bestond.
Praktisch gezien kan relatief weinig stemmen al resultaat opleveren: bij vorige wijkraadsverkiezingen waren zo’n 400 stemmen soms genoeg voor een zetel. Of de ruim 13.500 16‑ en 17‑jarigen op 18 maart daadwerkelijk hun stem laten horen, en of die deelname op termijn de politieke betrokkenheid van jongeren vergroot, wordt de komende verkiezingen zichtbaar.