Urgenda-boegbeeld Marjan Minnesma (59) overleden

In dit artikel:

Marjan Minnesma, medeoprichter van klimaatorganisatie Urgenda en voormalig directeur van een onderzoeksinstituut van de Erasmus Universiteit, is overleden aan de gevolgen van borstkanker. Ze stierf vrijdag in haar woonplaats Noord-Beemster; Urgenda heeft een condoleanceregister geopend.

Minnesma verwierf nationale en internationale bekendheid toen zij in 2013 namens het toen nog kleine Urgenda een rechtszaak aanspande tegen de Nederlandse staat om ambitieuzer klimaatbeleid af te dwingen. In 2015 won Urgenda verrassend: de rechter oordeelde dat de overheid haar zorgplicht schond en de uitstoot van broeikasgassen met minimaal 25 procent moest verminderen (ten opzichte van 1990) uiterlijk in 2020. Dat vonnis zette een precedent; het leidde wereldwijd tot tientallen vergelijkbare rechtszaken waarin burgers en organisaties staten en bedrijven aansprakelijk stelden voor klimaatbescherming. In 2019 bevestigde de Hoge Raad het oordeel.

Het vonnis riep ook kritiek op: sommige critici vonden dat de rechter zich bemoeide met politieke keuzes en dat de extra maatregelen 2 tot 5 miljard euro zouden kosten. Minnesma verdedigde de zaak als het afdwingen van beloften door rechtsstaatmechanismen en zei in een opgenomen interview dat de uitspraak mensen wereldwijd weer hoop gaf: "Nu heb ik weer hoop en durf ik weer verder te gaan."

Naast de juridische strijd zette Minnesma zich praktisch in voor de energietransitie. Al in 2010 organiseerde ze de invoer van 50.000 zonnepanelen en collectieve inkoopacties die de prijs voor zonnepanelen drukten. Ze startte ook een bedrijf dat woningeigenaren hielp isoleren en warmtepompen aanschaffen. Haar werk leverde haar meerdere onderscheidingen op; in 2022 kreeg ze de internationale Goldman Environmental Prize.

Ongeveer anderhalf jaar voor haar overlijden kreeg Minnesma te horen dat haar ziekte ongeneeslijk was; ze hield dat lange tijd privé en bleef zoveel mogelijk werken tot begin deze maand.