Van kale vlakte tot indrukwekkende hoogbouw: dit is de geschiedenis van het Weena

In dit artikel:

Langs het Weena tekende zich jarenlang het beeld van hoogbouw in Rotterdam af, maar die skyline is relatief jong. Na het bombardement van 1940 lag het gebied rond het huidige Centraal Station lange tijd braak; de straatnaam Weena verwijst naar het middeleeuwse Hof van Wena, een kasteel dat ongeveer op de plaats van het voormalige Station Hofplein stond. De naam werd officieel vastgelegd in 1949, maar hoogbouw kreeg pas vanaf de jaren zeventig weer voet aan de grond toen onder meer de Hofpoort werd gerealiseerd.

Het meest herkenbare symbool van die nieuwe periode was de Delftse Poort, een kantoorkomplex naar ontwerp van functionalistisch architect Abe Bonnema. Bonnema zag gebouwen vooral als gebruiksvoorwerpen die aan praktische eisen moeten voldoen. De bouw startte formeel in 1988 met het slaan van de eerste paal door burgemeester Bram Peper. De hoogste toren telt 41 verdiepingen en is 150 meter hoog; tot 2009 was het de hoogste wolkenkrabber van de stad. Door het contrast tussen lagere en hogere delen blijft de Delftse Poort een zichtbaar anker in de steeds groter wordende Rotterdamse skyline.

Ook het naoorlogse bedrijfsleven liet zijn stempel op het Weena: het Groothandelsgebouw, formeel aan het Stationsplein maar met zijn lange zijde aan het Weena, ontstond uit de behoefte aan grootschalige, betaalbare bedrijfsruimten. Initiatiefnemer Frits Pot zag al tijdens of vlak na de oorlog heil in één groot verzamelgebouw in plaats van veel kleine pandjes. Het resultaat, geopend in 1953, is aanzienlijk van omvang (220 x 85 m, 43 m hoog) en bood oorspronkelijk magazijnen, showrooms en kantoren. Tegenwoordig huisvest het gebouw vooral kantoorfuncties, horeca en diensten. Als knipoog naar de wederopbouw werd tijdens het 75-jarig jubileum van de wederopbouw een tijdelijke trap naar het dak geplaatst – ‘De Trap’ met 180 treden – die binnen een maand door honderdduizenden mensen werd beklommen.

In het begin van de jaren tachtig werd ook het Weenahof gebouwd: een sober appartementencomplex met zo’n tweehonderd woningen dat in 2007 een toeristische trekpleister kreeg toen Miniworld Rotterdam zijn intrek nam, de grootste overdekte miniatuurwereld van Nederland.

Niet alles is rooskleurig: in 2007 bestempelde Milieudefensie het Weena als de viesste straat van Nederland vanwege te hoge stikstofdioxideconcentraties. De straat fungeert als belangrijk logistiek knooppunt, met veel verkeer en industrie in de omgeving — factoren die volgens toenmalig milieuwethouder Lucas Bolsius actief werden aangepakt. Zo illustreert het Weena zowel de wederopbouw- en hoogbouwambities van Rotterdam als de duurzaamheids- en leefbaarheidsuitdagingen die daarbij horen.