Van matrozenlied tot Kuipklassieker: het verhaal achter Hand in Hand, Kameraden

In dit artikel:

Het Feyenoord-lied ‘Hand in Hand, Kameraden’ is niet speciaal voor de club geschreven. Documentairemaker en Feyenoord-supporter Erik van den Berg onderzocht jarenlang de herkomst en verfilmde zijn bevindingen in *Hand in Hand – met dank aan de matrozen*. Rijnmond zendt de documentaire opnieuw uit.

Een belangrijk spoor leidt naar de Atlantic Sport Vereniging, de sportclub van personeel van de Holland-Amerika Lijn. Kapelmeester Isé Joëls schreef daarvoor in 1927 de ASV-mars, waarin al een vroege versie van het bekende refrein voorkomt. Waarschijnlijk namen matrozen het lied mee naar voetbalvelden in en rond Rotterdam, waar verschillende clubs het met hun eigen naam zongen.

De Feyenoordversie ontstond in 1961, toen Johnny Hoes Jaap Valkhoff vroeg coupletten te schrijven op het bestaande refrein. Zanger Jacky van Dam, die eigenlijk Jaap Plugers heette, nam het nummer op. Nadat Feyenoord in 1963 de halve finale van de Europa Cup I bereikte, groeide het uit tot een hit en raakte Van Dams stem blijvend verbonden aan de club.

Het verhaal dat het lied oorspronkelijk voor Ajax werd gemaakt, klopt volgens Van den Berg niet: Ajax-versies verschenen pas later. Over een mogelijke Duitse oorsprong bestaat wel een hardnekkige, maar onbewezen theorie. Een muziekleraar verwees in 1963 naar een Duits zangalbum uit 1887, maar de bundel is nooit teruggevonden.

Van den Berg sprak voor zijn onderzoek met nabestaanden en bestudeerde oude opnamen en archieven. De documentaire is vrijdag 13 november om 17.15 uur te zien op TV Rijnmond en wordt tot zaterdag 14 november herhaald.