Ooit werden hier stoomboten gebouwd, nu wordt nagedacht over het Rotterdam van morgen

In dit artikel:

In de voormalige Piekfabriek aan de Piekstraat in Rotterdam-Zuid is de twaalfde Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) ingericht. Architecten, stedenbouwkundigen en kunstenaars presenteren er ideeën over de toekomst van Feijenoord en Rotterdam. De locatie, een terrein van 30.000 vierkante meter tegenover Skateland, moet de komende jaren veranderen in een gemengde, natuurinclusieve stadswijk aan de Nieuwe Maas. Bijna de helft van het gebied blijft bestemd voor bedrijven. De precieze invulling wordt de komende vijf jaar uitgewerkt.

De fabriek werd enkele jaren geleden gesloten nadat eigenaar Hunter Douglas de productie van Luxaflex naar het buitenland verplaatste. Het terrein kwam uiteindelijk in handen van een samenwerkingsverband van Heijmans, Dura Vermeer en ASR. Hoewel de hallen grotendeels leegstaan, zijn er nog kleine creatieve en ambachtelijke bedrijven gevestigd. De tentoonstelling gebruikt de industriële omgeving als uitgangspunt voor gesprekken over klimaat, bouwen en de economie van de toekomst.

De geschiedenis van de plek speelt daarbij een belangrijke rol. Volgens conservator Rob Noordhoek van Museum Rotterdam laat de locatie zien hoe Rotterdam voortdurend verandert door gebouwen en terreinen opnieuw te gebruiken. Hier stond ooit een achttiende-eeuws pesthuis, dat na het verdwijnen van de pestuitbraken andere functies kreeg. Later werden er onder meer stoomboten en oorlogsschepen gebouwd. De werf droeg bij aan de groei van de haven en Rotterdam-Zuid.

Museum Rotterdam toont een bijna vijf ton zwaar zandstenen beeldhouwwerk dat ooit de gevel van het pesthuis sierde. Het is bijna tien meter breed en werd voor het eerst volledig samengesteld tentoongesteld. De afgebeelde familiewapens en de personificaties van de Maas en de Rotte verbinden de geschiedenis van de stad met een deel van de expositie over natuurlijke bouwmaterialen, zoals steen, hout en leem.

IABR-directeur Saskia van Stein benadrukt dat de bouwsector veel CO2 uitstoot. De tentoonstelling onderzoekt daarom of duurzamere materialen en hergebruik op lange termijn belangrijker moeten zijn dan korte-termijnwinst. Ook de inrichting is grotendeels circulair: banken komen uit de voormalige kleedkamers en tafels zijn gemaakt van restmateriaal uit de fabriek.

Een tweede hoofdthema is water. Rotterdam moet zich voorbereiden op zeespiegelstijging, droogte en hevige regenval. Naast hogere dijken en dammen tonen ontwerpers ook plannen waarbij rivieren op bepaalde plaatsen meer ruimte krijgen. De expositie roept op om de overgang van wederopbouw naar ‘wederombouw’ gezamenlijk vorm te geven: rechtvaardig, duurzaam en toekomstbestendig. De IABR is tot en met 29 november in de Piekfabriek te bezoeken.