Van winteropvang tot bedelverbod: zo pakt Rotterdam dakloosheid aan
In dit artikel:
De Rotterdamse gemeente pakt dakloosheid op meerdere fronten aan: preventie, huisvesting, opvang, medische zorg en het verminderen van overlast. De aanleiding is helder: een landelijk en stedelijk woningtekort maakt het voorkomen van dakloosheid lastig, waardoor een mix van beleidsinstrumenten nodig is.
Preventie en wonen
Rotterdam probeert vroegtijdig te signaleren wie gevaar loopt op straat te belanden via wijkteams, schuldhulpverleners en gemeentelijke loketten. Wie dreigt uit huis gezet te worden, krijgt vaker begeleiding en voorrang bij toewijzing van sociale huurwoningen; afspraken met woningcorporaties en verhuurders moeten uitzettingen beperken. Dat lijkt effect te hebben: uitzettingen door corporaties daalden van 682 in 2016 naar 53 in 2022. Voor jongeren (17,5–23 jaar) bestaat Project 010: sociale huurwoningen, een vast gemeentelijk aanspreekpunt en een ‘doorbraakbudget’ voor bijvoorbeeld opleiding of vervoer. Bij mensen die toch op straat terechtkomen, hanteert de stad het ‘Wonen Eerst’-principe: eerst een woning, daarna begeleiding op zorg, financiën en werk.
Opvang
Omdat niet iedereen door het woningtekort snel zelfstandig kan wonen, biedt de gemeente opvang via partners zoals het Leger des Heils, de Nico Adriaans Stichting en Stichting Centrum voor Dienstverlening. Samen hebben deze organisaties circa 320 plekken voor CO-pashouders — mensen die aan voorwaarden voldoen zoals minimaal twee van de afgelopen drie jaar in Rotterdam hebben gewoond, een geldige verblijfsstatus en onvoldoende zelfredzaamheid. Daarnaast zijn er 60 kortdurende plekken voor Europese arbeidsmigranten met een traject van rond twee maanden en een winteropvang van 180 bedden die alleen bij winterse omstandigheden opent. Om de omvang van dakloosheid beter te meten, doet Rotterdam in 2026 voor het eerst mee aan de landelijke Ethostelling.
Medische zorg
Rotterdam zet primair in op reguliere zorg: wie verzekerd is en ingeschreven staat in de Basisregistratie Personen (BRP) kan naar huisarts en ziekenhuis. Voor mensen zonder vast woonadres bestaan briefadressen — de gemeente biedt deze aan geregistreerde Rotterdammers zodat post en zorgaanmelding mogelijk blijven. Voor ongedocumenteerden of wie geen verzekering kan betalen, zijn er straatdokters en -verpleegkundigen van Stichting Straatzorg Rotterdam. Hun diensten worden gefinancierd uit een landelijk fonds; wel kunnen later kosten bij de betrokkene worden verhaald zonder boetes of dwangmaatregelen, en met gemeentelijke begeleiding bij schuldafbouw.
Overlast en handhaving
Overlast door mensen die zorg mijden of kampen met verslaving is een belangrijke zorg. Het Actieplan Buitenslapers combineert hulpverlening met zwaardere handhavingsopties: samenwerkende teams (politie, handhaving, gemeente, hulpinstanties) lopen ‘wekondes’ om hulp aan te bieden; bij weigering of aanhoudende overlast wordt gekeken naar gedwongen vertrek uit Nederland. In november 2025 lanceerde wethouder Ronald Buijt een aanvullend ‘offensief tegen overlast’ met maatregelen zoals gebiedsverboden, boetes en het in beslag nemen van bedelopbrengsten. Met name het bedelverbod stuitte op politieke weerstand en onderzoek van onder meer Vers Beton en Argos wees op mogelijke strijd met uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Kortom: Rotterdam combineert huisvesting, vroegtijdige hulp, opvang en medische voorzieningen met repressieve instrumenten om zowel het aantal daklozen te verminderen als de maatschappelijke overlast te beperken. De resultaten zijn deels zichtbaar (minder uitzettingen), maar het tekort aan woningen, juridische grenzen en de complexiteit van individuele problematiek blijven flinke belemmeringen.