Voorzitter stembureau Gorinchem belandt plotseling in onderzoek stemfraude: 'Zag het zelfs op het achtuurjournaal'

In dit artikel:

Gorinchem is in opschudding vanwege een lopend onderzoek naar mogelijke stemfraude bij de recente gemeenteraadsverkiezingen. Burgemeester Reinie Melissant kreeg al vóór de stembusgang meldingen dat kiezers thuis werden bezocht, telefonisch benaderd en onder druk gezet om hun stemrecht te laten uitoefenen door anderen; op de verkiezingsdag zouden zelfs stempassen tegen de wil van inwoners zijn afgestaan. Ze waarschuwde daarom voorzitters van stembureaus extra op volmachten (proxy-stemmen) te letten.

Een ervaren voorzitter van het stembureau in wijkcentrum Rozenobel signaleerde opvallende patronen en legde die vast in een proces-verbaal. Hij zag onder meer één kandidaat die meerdere keren met kleine groepjes kwam stemmen, een relatief hoog aandeel volmachten (ongeveer 135 van 650 stemmingen) en volmachten die volgens hem op dezelfde manier waren klaargezet — inclusief kopieën van paspoorten met paperclips. Het pv is overgedragen aan politie en Openbaar Ministerie; die voeren een oriënterend onderzoek. De voorzitter zegt dat hij "gewoon procesbegeleider" is en benadrukt dat het stemgeheim het onmogelijk maakt om stemmen te koppelen aan specifieke pasjes of volmachten.

Een ander stembureaulid herkende soortgelijke gevallen en meldde zich ook bij de burgemeester. Opvallend is dat enkele kandidaten veel voorkeurstemmen kregen, verspreid over de hele gemeente, en dat in twee stembureaus in de wijk Haarwijk bijzonder veel volmachten zijn gebruikt. Of daar een verband is met de hoge aantallen voorkeurstemmen is onderwerp van het lopende onderzoek.

De zaak trekt landelijke aandacht: Kamerlid Markuszower (Groep Markuszower) stelde Kamervragen, en de burgemeester riep op tot een voorzichtige, stap-voor-stap benadering en prees mensen die meldingen deden als "lichtpuntjes". Donderdagochtend stelt het Centraal Stembureau de uitslag vast; de gemeenteraad besluit vervolgens of nieuwe verkiezingen nodig zijn (een debat staat donderdagavond gepland, met een mogelijke beslissing maandag). Politie en OM verwachten na het weekend te bepalen of er een vervolg komt in de vorm van een strafrechtelijk onderzoek.

Belangrijk knelpunt blijft dat bewijs erg lastig te leveren is vanwege het stemgeheim en het routinematige ontbreken van registratie welke fysieke stempas of volmacht bij welke stem hoorde. De uitkomst van het onderzoek bepaalt of er sprake is van structureel misbruik en of de uitslag van de verkiezingen moet worden heroverwogen.