Wet tegen delen beelden slachtoffers? 'Drama Capelle onderstreept waarom dit nodig is'
In dit artikel:
GroenLinks-PvdA en het CDA willen een verbod invoeren op het publiceren en delen van beelden van hulpbehoevende of overleden personen, naar aanleiding van het rondgaan van filmpjes van twee overleden scholieren uit Capelle aan den IJssel en Rotterdam. Het initiatief van CDA-Kamerlid Jeltje Straatman, dat al meerdere jaren in voorbereiding is, legt strafrechtelijke sancties op: maximaal een jaar gevangenisstraf of een boete tot 9.000 euro. De partijen verwachten een meerderheid in de Tweede Kamer en zeggen dat slachtoffers en nabestaanden dankbare reacties hebben gestuurd.
Deskundigen waarschuwen echter dat een verbod het probleem niet zal oplossen. Bart Schermer (hoogleraar Privacy en Cybercrime) en mediapedagoog Jacqueline Kleijer pleiten voor meer maatschappelijke voorlichting en debat. Zij wijzen erop dat jongeren vaak impulsief schokkende beelden delen vanwege sociale beloning (likes) en dat strafrechtelijke maatregelen mogelijk disproportioneel kunnen zijn of te laat grijpen. Kleijer benadrukt dat communiceren met jongeren zonder verwijtende toon en tijd nemen voor uitleg effectiever kan zijn dan louter strafrechtelijke dreiging.
Straatman verwerpt die kritiek: volgens haar heeft het jarenlange morele appel onvoldoende geholpen en is wetgeving noodzakelijk om te ontmoedigen en platforms handvatten te geven. De voorgestelde wet zou sociale mediabedrijven verplichten geschokte beelden te verwijderen; nu gebeurt dat meestal alleen na optreden van justitie of op basis van AVG-verzoeken door slachtoffers. Schermer noemt het idee om platforms meer verantwoordelijkheid te geven niet vreemd, maar merkt op dat eerdere discussies daarover weinig hebben opgeleverd.
De recente gebeurtenissen in Capelle aan den IJssel — de politie concludeerde eerder dat het twee zelfdodingen betrof — hebben het debat versneld en onderstrepen volgens Straatman de urgentie: beelden blijven nabestaanden jarenlang achtervolgen. Politie en lokale autoriteiten riepen op om dergelijke beelden niet te verspreiden. Het artikel verwijst ook naar hulplijnen voor suïcidepreventie (Stichting 113).
Kort samengevat: er is een breed politiek initiatief om delen van slachtofferbeelden strafbaar te maken en platforms te verplichten tot verwijdering, terwijl deskundigen pleiten voor preventieve voorlichting en een breder maatschappelijk gesprek omdat handhaving en strafrecht mogelijk niet de kernoorzaak — impulsief gedrag en sociale beloning — wegnemen.