Zo werkt cameratoezicht in Rotterdam, maar is het ook succesvol?

In dit artikel:

Rotterdam heeft in 2026 ongeveer 580 gemeentelijke toezichtcamera’s, tegenover de eerste camera’s in 2002. De camera’s worden dag en nacht vanuit een centrale meldkamer bekeken door operators, die beelden kunnen vergroten en camera’s kunnen bedienen bij verdachte situaties.

De politie vraagt cameratoezicht aan wanneer de openbare orde op een locatie ernstig is verstoord, bijvoorbeeld door explosies, aanrandingen of een schietpartij. Plaatsing is pas mogelijk als lichtere maatregelen onvoldoende effect hebben gehad. De burgemeester neemt het uiteindelijke besluit. Het belangrijkste doel is handhaving van de openbare orde, niet opsporing, al kunnen beelden achteraf wel helpen bij het identificeren van verdachten. De beelden worden twee weken bewaard en daarna automatisch overschreven.

Over het effect bestaat discussie. Volgens surveillance-expert Inge Janse vergroten camera’s vooral het gevoel van veiligheid, terwijl weinig onderzoek aantoont dat ze criminaliteit daadwerkelijk verminderen. De gemeente zegt dat cameratoezicht onderdeel is van een breder pakket aan veiligheidsmaatregelen, waardoor het afzonderlijke effect moeilijk vast te stellen is. Alle camera’s worden iedere drie jaar geëvalueerd, waarbij onder meer politie, wijkraden en de ervaringen van operators worden betrokken.

Privacyorganisatie Bits of Freedom waarschuwt dat voortdurende registratie de privacy en vrijheid van meningsuiting kan beperken. Mensen zouden bijvoorbeeld kunnen afzien van deelname aan demonstraties omdat ze bang zijn te worden vastgelegd. Volgens de organisatie zouden investeringen in sociale cohesie en niet-digitaal toezicht betere alternatieven kunnen zijn.

Beeldend kunstenaar Maarten Inghels ontwikkelde daarom een ‘onzichtbare route’ door Rotterdam, waarbij voetgangers zoveel mogelijk buiten het bereik van camera’s blijven. Zijn route laat volgens hem zien dat ongezien door de stad gaan nog kan, maar alleen via een ingewikkeld traject dat veel tijd en moeite kost.